มูลนิธิเพื่อการพัฒนานโยบายสุขภาพระหว่างประเทศ (IHPP Foundation) ได้จัดการอบรมเชิงปฏิบัติการภายใต้ชื่อ "PARathon: แฮ็กโจทย์วิจัย สร้างท้องถิ่นไทยยั่งยืน" ขึ้นระหว่างวันที่ 9 - 11 มีนาคม 2569 ณ โรงแรมริเวอร์ไรน์เพลส โฮเทล แอนด์ เรสซิเดนซ์ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี 
              การจัดงานในครั้งนี้เป็นส่วนหนึ่งของโครงการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนผ่านการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research หรือ PAR) ระดับพื้นที่ ซึ่งได้รับการสนับสนุนทุนวิจัยจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.) มีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนการขับเคลื่อนเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืนด้วยข้อมูลเชิงประจักษ์ พร้อมทั้งสร้างขีดความสามารถของประชาชน หน่วยงาน และเครือข่ายที่เกี่ยวข้องผ่านการสร้างความรู้ร่วมกันระหว่างภาคประชาชน ภาครัฐ และภาควิชาการ อันจะนำไปสู่การขับเคลื่อนนโยบายและส่งเสริมให้ประชาชนสามารถนำแนวคิดการพัฒนาที่ยั่งยืนไปประยุกต์ใช้เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตได้อย่างเป็นรูปธรรม 

            ภายในงานได้รับเกียรติจาก ศาสตราจารย์เกียรติคุณ นายแพทย์รัชตะ รัชตะนาวิน ประธานคณะที่ปรึกษาเพื่อสุขภาวะและการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย เป็นประธานกล่าวเปิดการอบรม โดยได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการแก้ไขปัญหาในระดับพื้นที่ เพื่อเชื่อมโยงสู่การแก้ไขปัญหาด้านความยั่งยืนทั้งในมิติเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อม ที่ล้วนแต่มีความซับซ้อนและส่งผลกระทบเชื่อมโยงถึงกัน การแก้ไขปัญหาจึงไม่อาจทำได้เพียงลำพัง หากแต่ต้องอาศัยการคิดเชิงระบบและการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนอย่างครอบคลุม รวมถึงการคำนึงถึงผู้มีส่วนได้เสีย โดยเฉพาะประชาชนเจ้าของพื้นที่ ซึ่งเป็นผู้ได้รับผลกระทบทั้งจากปัญหาและมิติการพัฒนา     

            ดังนั้น การเปิดโอกาสให้ชุมชนท้องถิ่น ซึ่งเป็นเจ้าของพื้นที่ได้เข้ามามีส่วนร่วมในการริเริ่มและออกแบบการแก้ปัญหาให้สอดคล้องกับบริบทของตนจึงเป็นสิ่งสำคัญและจำเป็นอย่างยิ่ง การอบรมในครั้งนี้จึงไม่ใช่เพียงการแข่งขันเพื่อรับทุนสนับสนุนงานวิจัย แต่คือการสร้าง "ชุมชนนักปฏิบัติ" ที่พร้อมจะเรียนรู้ แลกเปลี่ยนประสบการณ์ และร่วมกันขับเคลื่อนสังคมไปสู่ความยั่งยืน 

          
             ตลอดระยะเวลา 3 วันของการอบรม ผู้เข้าร่วมกิจกรรมได้ผ่านกระบวนการเรียนรู้อย่างเข้มข้น โดยเริ่มต้นจากการทำความเข้าใจเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) การวิเคราะห์ปัญหา และการเชื่อมโยงมิติด้านความยั่งยืน นอกจากนี้ กิจกรรมยังมุ่งเน้นการเสริมสร้างความรู้ด้านการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research หรือ PAR) ทั้งในเชิงทฤษฎีและปฏิบัติ เพื่อให้ผู้เข้าร่วมได้เรียนรู้การบูรณาการการเรียนรู้ในวงจรการวิจัย ตลอดจนการเพิ่มพูนทักษะและเครื่องมือที่เหมาะสม เพื่อสร้างการมีส่วนร่วมและการแก้ไขปัญหาเชิงระบบ ผ่านฐานการเรียนรู้ที่สำคัญ ได้แก่ การวิเคราะห์รากปัญหาและพัฒนาโจทย์วิจัย การออกแบบแผนปฏิบัติการผ่านกระบวนการมีส่วนร่วม และการสะท้อนผลพร้อมถอดบทเรียนจากการดำเนินงาน ควบคู่ไปกับการจัดกิจกรรมกลุ่มเพื่อระดมสมองและออกแบบโจทย์วิจัยตามบริบทพื้นที่ของตนเอง โดยมีผู้ทรงคุณวุฒิและอาจารย์พี่เลี้ยงคอยให้คำแนะนำอย่างใกล้ชิด 
            ในช่วงท้ายของกิจกรรม ได้มีการนำเสนอโจทย์วิจัยจากแต่ละพื้นที่ โดยมีคณะกรรมการผู้ทรงคุณวุฒิ และผู้รับผิดชอบโครงการร่วมตัดสินการแข่งขันและให้ข้อเสนอแนะ ได้แก่ 

•  ศาสตราจารย์ กิตติคุณ สุริชัย หวันแก้ว คณะที่ปรึกษาเพื่อสุขภาวะและการพัฒนาที่ยั่งยืน
•  รศ.ดร.สุดสวาสดิ์ ดวงศรีไสย์ รองผู้อำนวยการสำนักกลยุทธ์พัฒนาความร่วมมือนานาชาติและใช้ประโยชน์งานวิจัยระบบ ววน. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (สกสว.)
•  ผศ.วีรบูรณ์ วิสารทสกุล - คณบดีวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์
•  ดร. สัตวแพทย์หญิง อังคณา เลขะกุล  - เลขาธิการมูลนิธิเพื่อการพัฒนาสุขภาพระหว่างประเทศ (IHPP Foundation) 
•  คุณเสาวภา คชาลัย - ผู้จัดการเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้ามภาคส่วนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนของประเทศไทย (TSDF)

           
            ผลจากการนำเสนอโจทย์วิจัย มีกลุ่มที่ผ่านการแข่งขัน เพื่อนำการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมไปปฏิบัติจริงในพื้นที่ จำนวน 4 ทีม ได้แก่ 

• ทีมดอกกุ่ม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ขับเคลื่อนประเด็นการใช้ข้อมูลเพื่อช่วยให้พื้นที่ที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมประเมินความเสียหายทางเศรษฐกิจที่จะนำไปสู่การชดเชยที่เป็นธรรม
• ทีมท่าข้ามทำนา จังหวัดสงขลา ขับเคลื่อนกระบวนการมีส่วนร่วมเพื่อแก้ไขปัญหานาร้างให้ถูกนำมาใช้ประโยชน์ พร้อมทั้งสร้างความมั่นคงทางอาหารแก่ชุมชน 
• ทีมทุ่งข้าวเหนียวหอมราชินี จังหวัดอุดรธานี ขับเคลื่อนประเด็นการพัฒนาการท่องเที่ยวในกลุ่มข้าวเหนียว เพื่อสร้างรายได้ให้กับชุมชน และ
• ทีม Community for kids จังหวัดเชียงใหม่ ขับเคลื่อนประเด็นการพัฒนาระบบการประเมินคุณภาพชีวิตและพัฒนาการของเด็กในแคมป์ก่อสร้างให้มี  ความเหมาะสมและสามารถใช้งานได้จริง

ภายหลังจากการอบรมทั้ง 4 ทีมที่ผ่านการแข่งขัน จะเข้าสู่กระบวนการนำข้อเสนอที่ได้พัฒนาในการอบรมไปทดลองปฏิบัติจริงในพื้นที่เป็นระยะเวลาประมาณ 6 เดือน ก่อนนำเสนอในเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้ามภาคส่วนเพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืนที่จะเกิดขึ้นในช่วงปลายปี พ.ศ. 2569 ต่อไป